Hoe herken je een schimmelinfectie op de huid?

Symptomen van een schimmelinfectie: hoe ziet het eruit?

Het herkennen van een schimmelinfectie begint vaak bij de eerste visuele verandering van de huid. Een schimmelinfectie op de huid, medisch ook wel een mycose genoemd, uit zich zelden op exact dezelfde manier bij iedereen. Toch zijn er een aantal kenmerken waar u op kunt letten. De meest voorkomende symptomen zijn huidirritatie, roodheid en jeuk. De jeuk kan intens zijn, vooral wanneer de huid warm of vochtig wordt, zoals na het sporten of douchen.

Vaak ziet u een specifieke vorm van roodheid. Bij een ringworm (tinea corporis) ziet de plek eruit als een rode, schilferige ring met een helderdere binnenkant. De rand van de ring kan licht verhoogd zijn en soms kleine blaasjes bevatten. De huid kan ook droog aanvoelen, schilferen of zelfs gaan barsten. Het is belangrijk om niet aan de schilfers te krabben, omdat dit de huid beschadigt en de infectie kan verspreiden naar andere lichaamsdelen.

Naast de klassieke rode ringen, kunnen schimmels ook zorgen voor witte, zachte en vochtige plekken, vooral in de huidplooien. Dit noemen we vaak een gistinfectie (candida). De huid ziet er dan glanzend en felrood uit. Het onderscheid maken tussen een eenvoudige eczeemplek en een schimmelinfectie kan lastig zijn, maar de schilferige rand bij ringworm is een sterke aanwijzing voor een schimmelinfectie.

Veelvoorkomende plekken op het lichaam

Schimmels gedijen het best op warme, vochtige en donkere plekken. Daarom zien we infecties vaak terug op specifieke locaties. De voeten zijn de meest bekende plek; denk aan voetschimmel (tinea pedis), waarbij de huid tussen de tenen vaak wit, zacht en schilferig wordt. Ook de nagels kunnen betrokken zijn bij een schimmelinfectie (onychomycose), wat leidt tot verdikte, gele of broze nagels. Dit type infectie is vaak lastiger te behandelen dan een oppervlakkige huidinfectie.

De hoofdhuid is een andere plek waar schimmels kunnen toeslaan, vaak bij kinderen (tinea capitis). Dit kan leiden tot kale plekken of schilfering die lijkt op roos. Daarnaast komen infecties voor in de liesstreek (tinea cruris), wat vaak gepaard gaat met een branderig gevoel en roodheid in de huidplooien. Ook de armen, benen en de buik kunnen worden aangetast door ringworm.

Het is goed om te weten dat schimmelinfecties besmettelijk zijn. Ze kunnen worden overgedragen via direct huidcontact met een geïnfecteerd persoon, maar ook indirect via handdoeken, kleding of gemeenschappelijke vloeren in een sportschool. Hoewel wij ons in de apotheek vaak bezighouden met diverse medicatie, zoals de discussies rondom Antivirale middelen en de strijd tegen COVID-19, is het belangrijk om te begrijpen dat schimmels een heel ander mechanisme hebben dan virussen. Waar virussen zich binnen in de cellen vermenigvuldigen, leven schimmels op de dode huidcellen aan de oppervlakte.

Wat is de oorzaak van huidschimmel?

Wat is de oorzaak van huidschimmel? Schimmels zijn micro-organismen die overal om ons heen aanwezig zijn in de omgeving en op onze huid. Een infectie ontstaat wanneer de balans tussen de natuurlijke huidflora en de schimmels verstoet. Factoren zoals overmatige transpiratie, een vochtige huid (bijvoorbeeld door zwemmen of langdurig in natte schoenen lopen) en een verzwakt immuunsysteem spelen een cruciale rol.

Mensen met diabetes mellitus hebben een verhoogd risico op schimmelinfecties, met name in de voeten en de genitale zone, omdat een hogere bloedsuikerspiegel de groei van gisten kan bevorderen. Ook mensen die veel zweten of die hun huid minder goed kunnen luchten door strakke kleding, lopen meer risico. Het gaat dus niet zozeer om 'onhygiënisch zijn', maar om de condities die de schimmel de kans geven om te groeien.

Behandeling met antischimmelmiddelen: welke crème tegen huidschimmel?

Hoe krijg je huidschimmel weg? De behandeling hangt sterk af van de locatie en de ernst van de infectie. Voor de meeste oppervlakkige huidinfecties is een lokale behandeling met antischimmelmiddelen (antimycotica) de eerste stap. Welke crème tegen huidschimmel u het beste kunt gebruiken, hangt af van het type schimmel. Veelvoorkomende werkzame stoffen in salves en crèmes zijn terbinafine, clotrimazol of ketoconazol.

Bij een voetschimmel is een crème vaak voldoende, maar bij nagelschimmels is een lokale crème vaak niet effectief genoeg omdat de schimmel diep in de nagelplaat zit. In dat geval moet de huisarts vaak een kuur met tabletten voorschrijven die via het bloed de nagel bereiken. Het is essentieel om de behandeling volledig af te maken, zelfs als de symptomen na enkele dagen al verdwenen zijn. Als u de kuur voortijdig stopt, kunnen de meest resistente schimmels overleven, wat leidt tot een terugkerende infectie.

Wij bij Groningen Apotheek adviseren altijd om bij twijfel eerst een arts te raadplegen. Hoewel sommige middelen zonder recept verkrijgbaar zijn, kan een juiste diagnose de weg naar de juiste therapie versnellen. Het is een proces van geduld; huidvernieuwing duurt tijd, en vooral bij nagels kan de genezing maanden duren.

Preventie tips: zo voorkomt u een nieuwe infectie

Het voorkomen van een schimmelinfectie is vaak eenvoudiger dan het genezen ervan. De belangrijkste regel is: houd de huid droog en schoon. Droog uw huid na het douchen extra goed af, vooral in de plooien, tussen de tenen en onder de borsten. Gebruik hiervoor een schone handdoek en wissel deze regelmatig. Draag bij voorkeur katoenen of wollen kleding en ondergoed, omdat dit beter ademt dan synthetische stoffen.

Als u naar een publieke plek gaat, zoals een zwembad of een sportschool, is het verstandig om altijd slippers te dragen. Dit verkleint de kans op het oplopen van een voetschimmel aanzienlijk. Was uw handdoeken en beddengoed op minimaal 60 graden om eventuele schimmelssporen te doden. Als u merkt dat u een infectie heeft, was dan uw handdoek direct daarna en gebruik geen gedeelde handdoeken met huisgenoten.

Wanneer naar de huisarts?

Hoewel veel schimmelinfecties met een vrij verkrijgbare crème te behandelen zijn, zijn er situaties waarin een bezoek aan de huisarts noodzakelijk is. Als de rode plekken zich snel verspreiden, als er sprake is van pijn, pusvorming of extreme zwelling, kan dit wijzen op een bacteriële complicatie bovenop de schimmelinfectie. Dit vereist vaak een andere behandeling, zoals antibiotica.

Ook bij aanhoudende klachten ondanks het gebruik van antischimmelmiddelen is een consult nodig. Als de infectie zich op de hoofdhuid bevindt, is een medische beoordeling extra belangrijk om de juiste dosering van eventuele medicatie te bepalen. Ook mensen met een verminderde weerstand of diabetes moeten bij huidveranderingen altijd contact opnemen met hun arts. Wij adviseren u altijd om bij twijfel over de diagnose of de behandeling een professionele medische mening in te winnen.

Medisch beoordeeld door Bram van den Berg · Hoofdapotheker

Dit artikel bevat algemene informatie, geen diagnose of behandelplan voor uw situatie. Overleg met uw arts of apotheker voordat u medicatie wijzigt.